Anasayfa › Teknik SEO
Teknik Seo
Teknik SEO, sunucunun Google’a ve ziyaretçiye verdiği yanıtlarla ilgilenir: “değiştirilmedi” yanıtıyla taramanın nasıl hafifletildiği, kendini Googlebot olarak tanıtan ziyaretçilerin nasıl doğrulandığı, Türkçe karakterler bozuk göründüğünde hangi ayarın denetlendiği ve süresi dolacak sayfaların aramadan kalkacağı tarihin nasıl bildirildiği.
Teknik SEO Sunucunun “Değiştirilmedi” Yanıtıyla Taramayı Nasıl Hafifletir?
Googlebot, Google’ın sayfaları bulup indiren tarama yazılımıdır. Daha önce indirdiği bir adrese döndüğünde sunucuya şunu sorabilir: sayfa elimdeki kopyadan bu yana değişti mi? Bu tür isteğe koşullu istek denir. Sayfa değişmediyse sunucu içeriği yeniden göndermez; 304 kodlu “Değiştirilmedi” yanıtını verir. Teknik SEO, sunucunun bu soruyu tanıyıp tanımadığını ve doğru yanıtlayıp yanıtlamadığını denetler.
304 yanıtı sayfanın metnini, görsellerini ve kodunu taşımaz; yalnızca kısa bir durum bilgisinden oluşur. Sunucu sayfayı baştan hazırlamaz ve ağ üzerinden büyük bir veri aktarmaz. Googlebot elindeki kopyayı kullanmaya devam eder. Google’ın tarama belgelerine göre bu yöntem sunucunun ve Google’ın işlem yükünü azaltır. Etkisi, çok sayıda sayfası olan ve sık taranan sitelerde daha belirgindir.
Sunucu soruyu iki bilgiyle yanıtlar. Birincisi son değiştirilme tarihidir; sunucu her tam yanıtta sayfanın en son ne zaman değiştiğini bildirir. İkincisi sürüm etiketidir; sayfanın o anki içeriğinden üretilen kısa bir kimliktir ve içerik değişince yenisiyle yer değiştirir. Googlebot sonraki ziyaretinde bu bilgiyi geri gönderir. Google, iki bilgi birlikte geldiğinde sürüm etiketini esas aldığını belirtir.
En sık görülen hata, içerik değiştiği hâlde sunucunun eski tarihi ya da eski etiketi bildirmesidir. Googlebot bu durumda 304 alır, güncel sayfayı indirmez ve arama sonuçlarında eski metin kalabilir. Ters yöndeki durumda sunucu her isteğe sayfanın tamamını gönderir. Önbellek eklentisi, sunucu ve CDN aynı bilgiyi farklı üretirse yanıtlar birbiriyle çelişir. CDN, sayfaların kopyalarını çeşitli bölgelere yayılmış sunucular üzerinden ziyaretçiye ulaştıran ağdır.
Sunucunun davranışı tarayıcıyla sınanır. Geliştirici araçlarında Ağ sekmesi açılır ve sayfa iki kez yenilenir. İkinci yüklemede ana belgenin durum sütununda 304 görünüyorsa koşullu istek tanınıyordur. Ardından sayfanın metninde küçük bir değişiklik yapılır ve sayfa yeniden açılır. Bu kez tam yanıt gelmeli, yeni metin ekranda görünmelidir. Deneme, önbellek temizlendikten sonra bir kez daha tekrarlanır.
Google tarafındaki sonuç Search Console’da izlenir. Tarama istatistikleri raporu ayarlar altında yer alır; Googlebot isteklerini sunucunun verdiği yanıtlara göre ayırır ve Değiştirilmedi yanıtlarını ayrı satırda gösterir. Bu satır hiç oluşmuyorsa sunucu koşullu istekleri tanımıyor olabilir. Teknik SEO yanıt ayarını sunucu, önbellek ve CDN katmanlarında birlikte düzenletir; ardından aynı raporda satırın oluşup oluşmadığına bakar.
Kendini Googlebot Olarak Tanıtan Ziyaretçiler Nasıl Doğrulanır?
Siteye gelen her istek kendini tanıtan bir satır taşır. Bu satıra kullanıcı aracısı denir; tarayıcı ya da yazılım adını orada bildirir. Kullanıcı aracısı isteği gönderen tarafından yazılır ve kolayca değiştirilebilir. İçerik kopyalayan ya da güvenlik açığı arayan bazı yazılımlar bu yüzden kendini Googlebot olarak tanıtır. Bir isteğin Google’dan geldiği yalnızca bu satıra bakılarak anlaşılamaz.
Doğrulamanın ilk yolu ters DNS sorgusudur. DNS, alan adlarını sunucuların internet adresleriyle, yani IP adresleriyle eşleştiren kayıt sistemidir. Ters sorguda, isteği gönderen IP adresinin hangi ana makine adına bağlı olduğu öğrenilir. Google’ın belgelerine göre gerçek Googlebot’un ana makine adı Google’a ait alan adlarından biriyle biter. Bu alan adları aynı belgede tek tek sayılır.
Ters sorgu tek başına yetmez. Ana makine adını IP adresini yöneten taraf tanımlar; bir saldırgan kendi adresine Google’a benzeyen bir ad yazabilir. Bu yüzden ikinci adımda bulunan ad için olağan DNS sorgusu yapılır. Bu sorgu, isteği gönderen IP adresinin aynısını vermelidir. İki sonuç birbirini tutuyorsa istek Google’a aittir; tutmuyorsa istek Googlebot’tan gelmemiştir.
İkinci yol, Google’ın yayımladığı IP aralığı listeleridir. Google, tarama yazılımlarının kullandığı adres aralıklarını herkesin indirebileceği dosyalar olarak sunar. İsteğin IP adresi bu aralıklardan birindeyse istek Google’dandır. Listeler türe göre ayrılır: düzenli tarama yapan Googlebot, belirli Google ürünlerine ait tarayıcılar ve bir kullanıcının isteğiyle sayfa getiren yazılımlar ayrı listelerde yer alır.
Doğrulama en çok sunucu kayıtları okunurken gerekir. Erişim kayıtları her isteğin IP adresini, kullanıcı aracısını, istenen adresi ve verilen yanıtı satır satır tutar. Kendini Googlebot diye tanıtan satırlar ayrılır ve adresleri iki yoldan biriyle sınanır. Sahte istekler ayıklanmadan yapılan sayım, Googlebot’un siteyi ne sıklıkta taradığını ve hangi sayfalarda hata aldığını yanlış gösterir.
Güvenlik duvarı, isteklerin siteye ulaşıp ulaşmayacağına önceden tanımlı kurallarla karar veren katmandır. Yalnızca kullanıcı aracısına bakan bir izin kuralı sahte yazılımları içeri alır. Yalnızca istek yoğunluğuna bakan bir engel kuralı ise gerçek Googlebot’u durdurabilir. Teknik SEO güvenlik duvarının ve güvenlik eklentisinin engellediği istekleri IP doğrulamasıyla ayırır; Search Console’daki tarama hatalarını da bu kayıtlarla karşılaştırır.
Sayfalardaki Türkçe Karakterler Bozuk Görünürse Hangi Ayar Denetlenir?
Bilgisayar her harfi bir sayı olarak saklar. Hangi sayının hangi harfe karşılık geldiğini karakter kodlaması belirler. Bir metin bir kodlamayla kaydedilip başka bir kodlamayla okunabilir. Bu durumda ş, ğ, ı, İ, ö, ü ve ç harflerinin yerinde anlamsız işaret dizileri ya da soru işaretleri çıkar. Web sayfalarında bugün yaygın olan kodlama UTF-8’dir ve Türkçenin bütün harflerini kapsar.
Tarayıcı kodlamayı iki yerden öğrenir: sunucunun sayfanın önüne eklediği yanıt bilgilerinden ve sayfa kodunun en başındaki kodlama bildiriminden. Bildirim sayfanın ilk satırlarında bulunur. İkisi farklı kodlama söylerse tarayıcı sunucunun bildirdiğini esas alır. Bu yüzden ilk denetlenen ayar, sunucunun sayfaları hangi kodlamayla tanıttığıdır. WordPress kodlama bildirimini kendi ayarından alır; bu ayarın da UTF-8 olması gerekir.
Üçüncü yer veritabanıdır. Yazıların ve sayfaların metni veritabanı tablolarında durur; her tablonun ve her sütunun bir karakter seti vardır. Karakter seti Türkçe harfleri kapsamıyorsa ya da site taşınırken dışa aktarma ve içe aktarma farklı kodlamalarla yapıldıysa harfler kayıt sırasında bozulur. Bu durumda sorun ekrandaki gösterimde değil, saklanan metnin kendisindedir. Tabloların karakter seti veritabanı yönetim panelinden görülür.
Dördüncü kaynak tema ve eklenti dosyalarıdır. Elle düzenlenip başka bir kodlamayla kaydedilen bir tema dosyası, yalnızca o dosyanın ürettiği bölümlerde bozuk harf gösterir: menü, alt bilgi ya da düğme yazıları. Başka bir belgeden yapıştırılan metin ve içe aktarılan tablolar da bozuk karakter getirebilir. Bozuk harfin sayfanın hangi bölümünde çıktığı, kaynağın hangisi olduğunu gösterir.
Düzeltme kaynağa göre yapılır. Sunucu yanıtı ya da sayfa bildirimi yanlışsa ayar UTF-8’e çevrilir ve bütün sayfalar birlikte düzelir. Metin veritabanında bozulduysa ayar değişikliği yetmez; saklanan metin onarılır. Her bozuk dizi tek bir harfe karşılık geldiği için toplu bul ve değiştir işlemi kullanılabilir. Harfin yerine soru işareti kaydedildiyse asıl harf kaybolmuştur ve elle yazılır.
Google sayfayı bildirilen kodlamaya göre okur; bozuk harfler arama sonucundaki başlığa ve açıklamaya aynen geçebilir. Google, XML site haritalarının da UTF-8 ile kodlanmasını ister. Teknik SEO düzeltmeden önce veritabanının yedeğini aldırır. Ardından URL Denetimi aracıyla sayfanın canlı sürümünü sınar ve Google’ın gördüğü sayfa görüntüsünde harfleri kontrol eder. Sonuçlardaki metin, sayfa yeniden tarandığında yenilenir.
Süresi Dolacak Sayfaların Aramadan Kalkacağı Tarih Nasıl Bildirilir?
Bazı sayfaların geçerliliği belli bir tarihte biter: süreli bir duyuru, son başvuru günü olan bir ilan ya da belirli bir döneme ait bir kampanya sayfası. Bu tarih Google’a robots meta etiketine eklenen unavailable_after kuralıyla bildirilir. Robots meta etiketi, sayfanın kodunda yer alan ve arama motorlarına sayfa düzeyinde komut taşıyan satırdır. Kural, belirtilen tarihten sonra sayfanın arama sonuçlarında gösterilmemesini ister.
Kuralın içine tarih ve istenirse saat yazılır. Google tarihin yaygın kullanılan bir biçimde yazılmasını ister; geçerli bir tarih okuyamazsa kuralı dikkate almaz. Tarih gelene kadar sayfa dizinde kalır ve aramada görünebilir. Tarih geçince Google sayfayı sonuçlardan çıkarır. Google’ın belgelerine göre o tarihten sonra Googlebot sayfayı belirgin biçimde daha seyrek tarar.
PDF ve görsel dosyalarında meta etiket yer almaz. Bu dosyalar için aynı kural, sunucunun dosyayı gönderirken eklediği yanıt bilgilerine yazılır; Google iki yolu da aynı biçimde değerlendirir. WordPress’te sayfa düzenleme ekranında bu kural için hazır bir alan bulunmaz. Kural bir SEO eklentisinin gelişmiş ayarlarıyla ya da tema düzeyinde, yalnızca ilgili sayfalara eklenecek biçimde tanımlanır.
Bazı içerik türlerinde bitiş tarihi yapılandırılmış veriyle de bildirilir. Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilgiyi Google’ın okuyabileceği kalıplı bir biçimde tanımlayan koddur. İş ilanı verisinde ilanın son geçerlilik tarihi, etkinlik verisinde etkinliğin bitiş tarihi ayrı alanlara yazılır. Google bu alanları ilan ve etkinlik sonuçlarında kullanır. Sayfada görünen tarih ile verideki tarih aynı olmalıdır.
Tarih geçtiğinde sayfanın ne olacağı önceden belirlenir. Sayfa tamamen kalkacaksa adres 404 veya 410 koduyla yanıt verir; 410, sayfanın bilerek ve temelli kaldırıldığını bildirir. Yerini alan yeni bir sayfa bulunuyorsa eski adres 301 yönlendirmeyle oraya bağlanır; 301 kalıcı taşınmayı bildirir. Sayfa arşivde kalacaksa tarih kuralı yerinde bırakılır. Ona verilen iç bağlantılar da gözden geçirilir.
Search Console’un kaldırma aracı sayfayı arama sonuçlarından bir süreliğine saklar; kalıcı etkiyi kural ya da sunucu yanıtı sağlar. Teknik SEO ücretsiz ön bakışta süreli sayfaları, kurallarını ve bitiş tarihlerini listeler. Bulgular adresleriyle ön bakış notuna yazılır. Kuralların eklenmesi ve süresi geçen sayfaların yanıtları onayınız alındıktan sonra aylık iş listesine yazılır; yapılanlar aylık raporda gösterilir.
Googlebot’un IP adres listesini bir kez indirip güvenlik duvarıma yazmam yeterli olur mu?
Yetmez. Google bu listeleri düzenli olarak günceller ve tarama yazılımları zamanla yeni adres aralıklarından gelebilir. Elle yazılmış eski bir liste gerçek Googlebot isteklerini dışarıda bırakabilir. Güvenlik duvarınız destekliyorsa listeyi Google’ın yayımladığı kaynaktan belirli aralıklarla kendiliğinden alacak biçimde ayarlayın ya da ters DNS doğrulamasını kullanın.
Sayfa adresimdeki Türkçe harfler kopyaladığımda neden harf ve rakamlardan oluşan bir diziye dönüşüyor?
Adreslerde yalnızca sınırlı bir harf kümesi taşınabilir. Tarayıcı Türkçe harfleri ve öteki özel karakterleri, adres içinde taşınabilen kodlanmış dizilere çevirir. Adres çubuğunda harfler doğru görünür; kopyaladığınızda kodlu hâli çıkar. İki yazım aynı sayfayı açar ve Google onları aynı adres olarak işler. Bu bir kodlama hatası değildir.
Süresi biten sayfalarımın hepsini ana sayfama yönlendirebilir miyim?
Bu yol önerilmez. Google, kaldırılan bir sayfanın konuyla ilgisi olmayan bir sayfaya yönlendirilmesini yumuşak 404 olarak değerlendirebilir; bu adresler Search Console’un Sayfa dizine ekleme raporunda ayrı bir satırda yer alır. Eski sayfanın yerine geçen bir sayfa varsa oraya yönlendirin. Yoksa adres 410 veya 404 koduyla yanıt versin.
Sunucum 304 yanıtı vermezse sayfalarım daha seyrek mi taranır?
Tarama sıklığı tek bir yanıta bağlı değildir. Google, sitenin kaldırabildiği tarama yükünü ve içeriğe olan ilgiyi birlikte değerlendirir. 304 yanıtı yalnızca değişmeyen sayfaların yeniden indirilmesini önler. Google’ın açıklamalarına göre az sayfalı sitelerde tarama kapasitesi genellikle sorun oluşturmaz; asıl etki çok sayıda adresi olan sitelerde görülür.